เมื่อปลาวาฬเพชรฆาตไม่ใช่ปลาวาฬ

เมื่อปลาวาฬเพชรฆาตไม่ใช่ปลาวาฬ

ขอเกาะกระแสปลาวาฬเพชรฆาตติดน้ำแข็งเพื่อเล่าเรื่องเพิ่มเติมอีกซักหน่อย ปลาวาฬเพชรฆาตมีชื่อเล่นที่ใช้อย่างแพร่หลายว่าออร์ก้า ที่จริงแล้วออร์ก้านั้นไม่ใช่ปลาวาฬ! แต่ที่จริงมันเป็นปลาโลมาต่างหาก! ขอแปะไว้ก่อนเดี๋ยวจะกลับมาที่นี่กันอีกครั้ง

orca
Photo by Robert Pitman (NOAA)

ขอย้อนไปถึงการปฏิรูปทางภาษาครั้งใหญ่ของสัตว์ทะเลซักเกือบๆ 10 ปีที่แล้ว เมื่อมีการประกาศจากราชบัณฑิตฯ ว่าต่อไปนี้เราไม่ควรจะเรียกปลาวาฬว่าปลาวาฬอีกต่อไป เพราะมันไม่ใช่ปลา มันเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมต่างหาก ถ้าจะให้ถูกก็ต้องเรียกว่าวาฬเฉยๆ รวมถึงปลาโลมาอีกด้วย หลายๆ คนก็เปลี่ยนการเรียกตามอย่างว่าง่าย แต่ก็มีอีกหลายคนรวมทั้งเราด้วยที่ยังยืนกรานเรียกปลาวาฬ ปลาโลมาอยู่เหมือนเดิม

เราเข้าใจดีถึงเหตุผลของการเปลี่ยน แต่ได้โปรดอย่ามาบังคับให้เราเรียกเพราะว่ามันเป็นเรื่องถูกต้อง ถ้าอ้างถึงความถูกต้องทางวิทยาศาสตร์ในการเปลี่ยนชื่อสัตว์เราก็ต้องเปลี่ยนกันให้หมดทั้งประเทศเพราะม้าน้ำก็ไม่ใช่ม้า ปลาดาวก็ไม่ใช่ปลา แมงกระพรุนก็ไม่ใช่แมง 8 ขาเหมือนแมงมุม และยังลามไปถึงของอื่นๆ ที่ไม่ใช่สัตว์น้ำด้วยอย่างเช่น ขนมปังก็ไม่ใช่ขนม ขนมจีนก็ตกที่นั่งเดียวกัน

เมื่อมาถึงยุคที่ปลาวาฬกลายเป็นวาฬ เราเลยไม่เห็นด้วยที่จะเปลี่ยนด้วยเหตุผลของความถูกต้องทางหลักวิทยาศาสตร์ เพราะทำยังไงก็ไม่มีทางที่จะถูก ออร์ก้าหรือชื่อทางการในภาษาไทยที่ว่า “วาฬเพชรฆาต” แท้จริงแล้วเป็นปลาโลมาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในสายพันธ์ุโลมา ดูข้อมูลที่นี่ได้ หรือที่นี่ก็ได้ ถ้าไม่เชื่อเรา 🙂 ซึ่งถ้าว่ากัน “ตามหลักการที่ถูกต้องของการเรียกชื่อ” ออร์ก้าก็ต้องกลายเป็นโลมาเพชรฆาฬ!

เมื่อตอนเรียนมหาวิทยาลัย เวลาออกไปเรียนนอกสถานที่ มีอาจารย์ท่านนึงชอบขึ้นต้นประโยคด้วยคำว่า ชื่อนั้นสำคัญไฉน แล้วก็อ่านชื่อถนนหนทาง ชื่อหมู่บ้าน แล้วก็เล่าถึงที่มาของชื่อนั้นๆ เป็นการเรียนที่สนุกมาก อะไรที่อาจารย์ไม่รู้ที่มาก็จะให้ช่วยกันวิเคราะห์ชื่อ แล้วคาดคะเนที่มาของชื่อนั้นๆ ด้วยกัน อย่างเช่น หนองหอยต้องมีหนองน้ำที่มีหอยอยู่เยอะแยะแถวๆ นี้แน่ๆ หรืออย่างดอนเมืองก็เป็นที่สูงมาก่อนเลยได้ชื่อว่าดอน เราได้เรียนรู้รากศัพท์ได้เรียนรู้ความสนุกของภาษาไทย ความง่ายของการตั้งชื่อตามนิสัยคนไทย

การถกเถียงเรื่องตัดปลาหรือไม่ตัดปลามีอยู่อย่างต่อเนื่องจน จนราชบัณทิตยอมให้ใช้ได้ทั้งสองอย่าง แต่การประกาศเลิกใช้มันประทับตราแน่นในใจหลายๆ คน ซะจนทำให้ทุกครั้งที่ได้ยินคำว่า “ปลาวาฬ” กับ “ปลาโลมา” คนจำพวกนี้ต้องเปล่งเสียงออกมาว่า “วาฬ” กับ “โลมา” ต่างหาก

เราอยากบอกว่าใครอยากเรียกอะไรก็เรียกไปเถอะ อย่าถึงกับโกรธแค้นจะกินเนื้อกันถ้าเรียกไม่เหมือนกัน ถ้าทั้งฝ่ายที่เรียกปลาและไม่เรียกปลาเอาเรื่องนี้มาเป็นจุดเริ่มต้นของการคุยกัน การอธิบายเรื่องว่ามันไม่ใช่ปลาที่จะต้องตามต่อมา ถือว่าเป็นน้ำจิ้มที่ฟังสนุก เหมือนอย่างที่เราสนุกกับการฟังอาจารย์คนนั้นเล่าเรื่องหนองหอยและดอนเมือง 🙂

About the Author

มีนchief admin ของดิจิทะเลคนนี้ เรียนมาทางด้านการออกแบบโดยตรง แต่ใช้ชีวิตผูกพันและเกี่ยวข้องกับโลกใต้น้ำอยู่ตลอด ไม่ว่าจะเป็นไกด์และสอนดำน้ำที่ภูเก็ต ทำหนังสือแผนที่ใต้น้ำและนิตยสารดำน้ำหัวภาษาอังกฤษระดับเอเชีย จนถึงล่าสุดสารคดีชุดที่นำเสนอเรื่องราวของโลกใต้น้ำทางช่องไทยPBS

View all posts by มีน

Share this: