จริงหรือไม่…เรื่องของฉลาม

จริงหรือไม่…เรื่องของฉลาม

ปีนี้มีข่าวและคลิปของฉลามให้ได้ดูและพูดคุยกันไม่หยุดหย่อน คลิปเริ่มโผล่มาถี่ๆ ตอนก่อนจะเริ่ม shark week ของ discovery channel อยู่พอดี ก็ไม่รู้ว่าเป็นแผนการโปรโมท shark week ทางอ้อมรึเปล่า เพราะหลายๆ ปีที่ผ่านมารายการนี้เริ่มจะติดอันดับชื่อเสียงทางลบมากขึ้นทุกๆ ปี ไม่ว่าจะเป็นการเอาเรื่อง voodoo shark มาเล่าในช่องที่เรียกว่าเป็นช่องสารคดี หรือการตัดต่อคำพูดของนักวิชาการ ให้เหลือเฉพาะคำพูดที่กำกวมส่งผลให้คนเข้าใจว่า นักวิชาการสนับสนุนว่าฉลามไสยศาสตร์นั้นมีจริง ไม่ว่าจะยังไงก็ตาม shark week ปีนี้นั้นภาพพจน์ดีขึ้นกว่าปีที่แล้วแน่นอน

ล่าสุดไม่ได้เกี่ยวกับรายการใดๆ ของช่อง discovery แต่ว่าเป็น vdo สดๆ ของจริงจากการแข่งขันโต้คลื่น J Bay Open รอบชิงชนะเลิศที่ประเทศแอฟริกาใต้ การถ่ายทอดสดจับภาพฉลามว่ายเข้ามาเช็คคุณ Mick Fanning นักโต้คลื่นซึ่งมีดีกรีเป็นถึงแชมป์โลก

เชิญชมวิดีโอค่ะ…

Pro surfer Mick Fanning attacked by great white shark at JeffreysPro surfer and 3x world champ Mick Fanning fought off a great white shark during the #JBayOpen final and somehow walked away with just a bit leash. Thankfully he is OK, competition has been suspended and this is certainly one of the craziest scenes to play out during a LIVE sports broadcast. Get more from the World Surf League on this scary event.

Posted by Network A on Sunday, July 19, 2015

ผลคือคุณ Mick รอดปลอดภัย การแข่งขันก็เลื่อนไปโดยไม่มีกำหนด แต่ว่าดู vdo จบแล้วอย่าให้จบแค่ “โอ้ววว… ฉลามน่ากลัวจัง” เรามาลอง list คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฉลามทั่วๆ ไป และคำถามที่มาหลังจากการดู vdo อันนี้กันค่ะ

Q: ทำไมฉลามชอบกินนักโต้คลื่น

ข้อแรกเลย ฉลามไม่ได้ชอบ “กิน” นักโต้คลื่น แต่ขอเปลี่ยนเป็นคำว่า “โจมตี” จะตรงตัวกว่า เพราะส่วนใหญ่แล้วเป็นการโจมตีเพราะความเข้าใจผิด นักโต้คลื่นนั้นเมื่อมองจากด้านล่างใต้น้ำแล้วมีความคล้ายเต่า และแมวน้ำ ซึ่งเป็นอาหารหลักของบรรดาฉลามใหญ่ทั้งหลาย เลยทำให้เกิดเหตุการณ์คล้ายๆ เราตะโกนทักคนผิดอยู่บ่อยๆ

แผนภาพเทียบให้เห็นจะๆ แบบอันนี้ เราเคยเห็นจาก aquarium ที่เมืองซาน ฟรานซิสโก ภาพนี้ได้มาจาก internet ไม่สามารถหาตัวเจ้าของภาพตัวจริงได้ ถ้าใครทราบรบกวนแจ้งด้วยค่ะ

แผนภาพเทียบให้เห็นจะๆ แบบอันนี้ เราเคยเห็นจาก aquarium ที่เมืองซาน ฟรานซิสโก ภาพนี้ได้มาจาก internet ไม่สามารถหาตัวเจ้าของภาพตัวจริงได้ ถ้าใครทราบรบกวนแจ้งด้วยค่ะ

ดังนั้นนักโต้คลื่นจึงตกเป็นเหยื่อของการถูกทักผิดได้บ่อย โดนกัดอยู่หลายเคส แต่ไม่เคยมีบันทึกเคสของการถูกกินแบบตั้งใจเลยนอกจากในหนังเท่านั้น

Q: คุณ Mick รอดมาได้ยังไง

เราคิดว่ามาจากการประกอบกัน 2 ข้อ

  1. จาก vdo เราคิดว่าฉลามแค่ว่ายขึ้นมาเช็คด้วยความสงสัยว่าก้อนที่เห็นนี่คืออะไร จังหวะล่าเหยื่อจริงๆ ของฉลามโดยเฉพาะฉลามขาวซึ่งเป็นสัตว์ที่พบมากในพื้นที่นี้ จะใช้การซุ่มโจมตีจากด้านล่างที่เป็นน้ำลึก เป็นการล่าที่เฉียบขาดและทรงพลังมาก ดังนั้นจังหวะใน vdo ของการแข่งโต้คลื่นนี้ จึงไม่ใช่การล่าตามปกติ
  2. เมื่อคุณ Mick รู้ตัวว่ามีฉลามมาใกล้ เค้าก็ตีขารุนแรงทันที นั่นอาจจะเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้คุณ Mick รอดมาได้ เพราะฉลามเป็นสัตว์ขี้เกียจ ถ้าเหยื่อมีทีท่าว่าจะสู้ หรือต้องใช้แรงในการจัดการ มันก็จะปล่อยทิ้งไปหาเหยื่อง่ายๆ กินดีกว่า
ฉลามขาวแห่งแอฟริกาใต้ กระโดดเข้าใส่แมวน้ำปลอม

ฉลามขาวแห่งแอฟริกาใต้ กระโดดเข้าใส่แมวน้ำปลอม

Q: ฉลามว่ายเข้ามาเช็คจริงเหรอ

ถ้าได้ใช้เวลา และเรียนรู้พฤติกรรมฉลามมาพอสมควร จะทราบว่าฉลามเป็นสัตว์ที่ขี้สงสัย แต่ด้วยความที่ไม่มีมือเอาไว้คอยแตะเช็คว่าไอ้ที่เห็นนี่คืออะไร พวกมันจึงใช้ตัวชน หรือปากงับเช็คแทน และก็ทำให้เกิดอุบัติเหตุได้

Q: หมายความว่ามันจะไม่กัดจริงเหรอ

ถ้ามันรำคาญมากๆ ก็กัดใส่หยอกๆ ประมาณหมาหยอกไก่ได้เหมือนกันค่ะ

Q: เค้าว่าถ้าฉลามพุ่งเข้าใส่ ให้ชกจมูกไปเลยมันจะว่ายหนี จริงมั้ย

อย่างที่ได้บอกไปก่อนหน้านี้ ฉลามเป็นสัตว์ขี้เกียจ ถ้าเหยื่อมีทีท่าว่าจะสู้ หรือต้องใช้แรงในการจัดการ มันก็จะปล่อยทิ้งไปหาเหยื่อง่ายๆ กินดีกว่า เพราะฉะนั้นการชกจมูก หรืออะไรก็ได้ที่แสดงความขัดขืน ก็จะทำให้มันหนีไป

Q: แต่ๆๆๆๆ เคยได้ยินว่าถ้าเจอฉลามตอนดำน้ำ ให้ว่ายอย่างสงบไปตามพื้นทราย แล้วรีบขึ้นจากน้ำหนีไปนินา

ต้องแยกโหมดของพฤติกรรมฉลามก่อน ถ้าฉลามอยู่ในโหมดโจมตี…การต่อสู้จะทำให้เรารอด แต่ถ้ามันอยู่ในโหมดสงบ…เราจะไปท้าตีท้าต่อยกับมันก่อนทำไม จริงมั้ยคะ แต่ๆ เวลาเจอฉลามใต้น้ำจากประสบการณ์จริงๆ แล้วพบว่ามันจะหนีเราไปไกลก่อนที่เราจะเริ่มหนีมันซะมากกว่านะคะ

Q: เค้าว่าห้ามใส่ชุดว่ายน้ำสีดำล้วน เพราะมันจะเหมือนแมวน้ำเป็นพิเศษ

ฉลามสายตาไม่ดีเลิศ มันใช้ประสาทสัมผัสจากทางอื่นแทน สายตาของมันมองเห็นสีที่ contrast ต่างกันได้ดีกว่า ตัวอย่างเช่นสีขาวดำ หรือเหลืองดำ ดังนั้นจึงไม่ใช่สีดำล้วนที่จะทำให้ฉลามเข้าใจผิด แต่เป็นคู่สีที่ contrast ชัดๆ ซะมากกว่า

Q: วุ่นวายจริงๆ ทำไมไม่ไล่ฆ่าฉลามให้หมดไปจากทั้งโลกเลยล่ะ

เพราะผู้ล่าชั้นบนสุดของห่วงโซ่อาหารอย่างฉลาม มีหน้าที่ของมันในการควบคุมสมดุลย์ระบบนิเวศน์อยู่น่ะสิคะ ยกตัวอย่างง่ายๆ ถ้าฉลามหมดไป ก็จะไม่มีตัวควบคุมประชากรของแมวน้ำ แมวน้ำก็จะเริ่มเยอะขึ้นเรื่อยๆ อาหารของแมวน้ำคือปลา ชาวประมงก็จะจับปลาได้น้อยลงตามลำดับ ตามไปอ่านละเอียดๆ ได้นี่ post นี้ค่ะ

Q: แล้วเราต้องกลัวฉลามมั้ย

สัตว์ป่า (wildlife) ไม่ว่าจะเป็นสัตว์บกหรือสัตว์น้ำ มีสัญชาติญาณการในการปกป้องพื้นที่ ปกป้องฝูง และป้องกันตัวเอง เมื่อเราเข้าไปใช้พื้นที่ร่วมกัน ไม่จำเป็นต้องเป็นสัตว์ดุร้าย สัตว์ที่ดูไม่มีพิษภัย อย่างกวางน้อย bambi หรือปลาการ์ตูน nemo สุดน่ารัก ก็อาจจะกลายเป็นสัตว์ที่โจมตีเราได้ถ้าเข้าตาจนเพื่อปกป้องอะไรที่พวกมันต้องการปกป้อง มนุษย์อย่างพวกเราควรให้ความเคารพ และแบ่งปันการใช้พื้นที่ตามกติกาของพวกเค้าบ้าง อย่าเอาแต่ความสะดวกของเราเป็นที่ตั้ง เราก็จะปลอดภัยค่ะ

ปีหน้ากะว่าจะกลับไปดูฉลามขาวกระโดดล่าเหยื่ออีกซักครั้ง มีใครอยากจะไปกับเรามั้ยคะ ^^

ฉลามขาวโดดตัวลอย โชว์พุงขาวๆ ที่บริเวณเกาะแมวน้ำ ประเทศแอฟริกาใต้

ฉลามขาวโดดตัวลอย โชว์พุงขาวๆ ที่บริเวณเกาะแมวน้ำ ประเทศแอฟริกาใต้

About the Author

มีนchief admin ของดิจิทะเลคนนี้ เรียนมาทางด้านการออกแบบโดยตรง แต่ใช้ชีวิตผูกพันและเกี่ยวข้องกับโลกใต้น้ำอยู่ตลอด ไม่ว่าจะเป็นไกด์และสอนดำน้ำที่ภูเก็ต ทำหนังสือแผนที่ใต้น้ำและนิตยสารดำน้ำหัวภาษาอังกฤษระดับเอเชีย จนถึงล่าสุดสารคดีชุดที่นำเสนอเรื่องราวของโลกใต้น้ำทางช่องไทยPBS

View all posts by มีน

Share this: