บันทึกตัดอวนสันฉลาม

บันทึกตัดอวนสันฉลาม

เรื่อง: มีน | ชุตินันท์ โมรา
ภาพ: ชิน | ศิรชัย อรุณรักษ์ติชัย

หินสันฉลามเป็นพื้นที่ที่คนสอนดำน้ำในกรุงเทพคุ้นเคยกันอย่างดี เป็นจุดดำน้ำสร้างความทรงจำหลายรูปแบบเพราะอยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพ และน้ำใสกว่าพัทยามากนัก พอได้ข่าวว่ามีอวนผืนใหญ่มาติดคลุม นักดำน้ำที่มีความทรงจำร่วมกับหินสันฉลามทั้งหลายก็อดทนไม่ได้ ปวดใจ ตะหงิดๆ เหมือนเห็นหยากไย่ติดอยู่ตรงเพดานมุมห้อง อยากจะกวาดทิ้งไปให้หมดไวๆ เลยเกิดประกาศขออาสาสมัครเร่งด่วนไปเก็บอวนกันเต็มไปหมด เราได้มีโอกาสไปกับหนึ่งในทริปเฉพาะกิจเหล่านั้น เลยอยากจะเอามาเล่าให้ฟังค่ะ

ซากอวนจับปลาติดปกคลุมแนวกองหินสันฉลามบริเวณใกล้เกาะแสมสารโผล่พ้นจากแนวคลื่น

ซากอวนจับปลาติดปกคลุมแนวกองหินสันฉลามบริเวณใกล้เกาะแสมสารโผล่พ้นจากแนวคลื่น

การออกทริปไปตัดอวนที่สำคัญที่สุดคือต้องเป็นนักดำน้ำที่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ มีความรับผิดชอบเรื่องความปลอดภัยของตัวเอง ทั้งเรื่องของอากาศและเวลา No Decompression Limit (NDL) และพกอุปกรณ์ที่จำเป็นส่วนตัวไป ซึ่งได้แก่… กลองรัวววว… กรรไกรหรือมีด จากประสบการณ์หลายๆ ปีที่ผ่านมาพบว่ากรรไกรทำหน้าที่ได้ดีกว่ามีดมาก เพราะมีดต้องใช้แรงเฉือนในการตัด แรงดึงที่เกิดขึ้นอาจจะทำให้ปะการังที่ติดอยู่หักได้

นอกจากนี้ก็ควรจะมีถุงมือปกป้องเราเอง ถุงพลาสติกหรือขวดน้ำใช้แล้วสำหรับทำทุ่นลอย ถุงตาข่ายเก็บขยะและเศษอวนที่เหลือ เบสิกของการตัดอวนที่เคยทำมาเขียนแชร์ไว้ที่ facebook ดิจิทะเล ซึ่งที่จริงแล้วการทำงานตัดอวนไม่ได้มีกฏตายตัว แล้วแต่เทคนิคส่วนบุคคล รอบนี้มีพี่ร่วมทริปคนนึงเตรียมเชือกฟางมาให้ ตัดเป็นเส้นๆ ความยาวประมาณเส้นละฟุตกว่าๆ เชือกฟางเหล่านี้ทำให้การทำงานของพวกเรารวดเร็ว และมีประสิทธิภาพมากขึ้น

การ Briefing สำหรับขั้นตอนการกำจัดอวนจับปลาซึ่งสำคัญมากเนื่องจากสามารถก่อให้เกิดอันตรายได้แม้กระทั่งสำหรับนักดำน้ำที่มีประสบการณ์

การ Briefing สำคัญมากเนื่องจากการทำงานตัดอวนสามารถก่อให้เกิดอันตรายได้แม้กระทั่งสำหรับนักดำน้ำที่มีประสบการณ์

เมื่อไปถึงตัวแทนของพวกเรา 2 คนลงน้ำไปก่อนเพื่อผูกทุ่นให้เห็นปลายผืนอวนจากผิวน้ำ พอโดดลงน้ำแล้วก็ดิ่งไปที่ทุ่นได้เลย ไม่ต้องเสียเวลาว่ายหา เราวางแผนกันให้แบ่งเป็นทีม ทีมละ 4-5 คน โดยที่แต่ละกลุ่มจะกระจายตัวห่างกันประมาณ 5 เมตร สภาพอวนที่เราได้เห็นพอลงไปที่ใต้น้ำคือมันแผ่เป็นผืนใหญ่กว้างมากๆ คลุมอยู่ที่ความลึก5-6 เมตร ไล่ไปจนถึงเมตรเดียว และมีบางส่วนขึ้นไปจนผิวน้ำด้วย กลุ่มแรกๆ เริ่มทำงานแล้ว เราว่ายเลยตามแนวอวนไปเรื่อยๆ ทิ้งระยะห่างจากกลุ่มสุดท้ายที่เราเห็นซักเล็กน้อย แล้วก็เริ่มตัดๆๆๆ เราเริ่มด้วยการพยายามตัดช่วงของผืนยาวๆ ให้สั้นลง พอแผ่นที่เราเล็งพื้นที่ไว้ขาดจากแผงใหญ่ เราก็เอาถุงพลาสติกผูกกับอวน เติมอากาศเข้าเล็กน้อย ย้ำว่าเล็กน้อยจริงๆ ให้แค่พอมีแรงยกเบาๆ เพราะถ้าแรงยกเยอะเกินไป ปะการังก็หักลอยขึ้นมาตามแรงยกได้นะคะ

อวนจับปลาคลุมติดกับแนวปะการังเป็นบริเวณกว้างรอบกองหินสันฉลาม

สภาพอวนที่คลุมติดกับแนวปะการังเป็นบริเวณกว้างรอบกองหินสันฉลาม

ผูกถุงพลาสติกใส่อากาศไว้เล็กน้อย เพื่อยกอวนขึ้นจากแนวปะการัง

ผูกถุงพลาสติกใส่อากาศไว้เล็กน้อย เพื่อยกอวนขึ้นจากแนวปะการัง ทำให้ทำงานได้ง่ายขึ้น

จุดที่เราทำงานกันเป็นแนวน้ำตื้น ความลึก 3 เมตร มี surge โยนอย่างบ้าคลั่ง!! (หมายเหตุ : surge คือคลื่นที่โยนกลิ้งไปกลับแล้วไปแล้วกลับแล้วไปแล้วกลับใหม่ไม่รู้จบ) บางรอบอาจจะโยนอย่างรุนแรง บางรอบอาจจะมาเบาๆ การพยายามตัดอวน ใช้สายตาเล็งที่จุดเดิมในขณะที่ตัวโยนไปมา อาจก่อให้เกิดอาการอยากอ้วกอย่างรุนแรงได้ง่ายๆ ซึ่งมันเกิดกับเรา!!! คร่อก!

พักสายตาด้วยการหันไปดูรอบๆ ข้าง ทุกคนโดน surge โยนขึ้นลง แกว่งซ้ายขวากันอยู่อย่างเมามัน แต่ไม่มีใครซักคนที่จะเตะขาสู้ surge อย่างบ้าคลั่ง หรือลอยตุ๊บป่องขึ้นผิวน้ำไป อาสาสมัครของทริปนี้ เกือบทั้งเรือเป็นระดับ divemaster และ instructor ทุกคนมีสกิลการดำน้ำขั้นเทพ บางจังหวะที่เราโดนโยนไปชนกับนักดำน้ำใกล้ๆ ตัว เราก็รู้สึกได้ว่าไม่มีใครจะพยายามตีขาหลบด้วยความตกใจ ทุกคนดำน้ำด้วยความชิลมุ่งมั่นกันงานที่ทำตรงหน้า

กองอวนจับปลาที่ตัดหลุดออกมาเป็นก้อนแล้วถูกขนย้ายกลับขึ้นสู่ผิวน้ำ

กองอวนจับปลาที่ตัดหลุดออกมาเป็นก้อนแล้วถูกขนย้ายกลับขึ้นสู่ผิวน้ำ

เราจัดการอวนผืนแรกไปเรียบร้อย ผูกด้วยเชือกฟาง ม้วนให้กลายเป็นก้อนกลมๆ เติมลมในถุงพลาสติกแล้วปล่อยมันขึ้นสู่ผิวน้ำไป ที่ผิวน้ำเรามีเรือดิงกี้ลำเล็กรอเก็บเศษอวนที่นักดำน้ำปล่อยขึ้นมา ไม่ต้องขึ้นๆ ลงๆ เพื่อส่งอวนขึ้นเรือให้

พอหันกลับไปที่แนวปะการัง กลุ่มนักดำน้ำข้างๆ ที่อยู่ห่างไปเริ่มขยับเข้ามาใกล้ขึ้นแล้ว เรากลับไปที่ส่วนที่เหลือของอวนผืนใหญ่ มีคนเริ่มทำงานกับมันบ้างแล้ว แต่มันไม่ใช่การตัด มันเป็นการม้วน ม้วนๆๆๆ ยังไม่มีใครควักกรรไกรมาซักอัน ม้วนเข้าไปแบบม้วนพรมเข้าไปด้วยกัน พอเจอจุดที่ม้วนไม่ได้เพราะติดปะการัง ก็ขยับไปม้วนตรงที่ยังหลวมอยู่ แล้วก็มัดด้วยเชือกฟางให้ตึง แล้วค่อยตัดเส้นที่ตึงจากการติดอยู่ไล่ไป พอหลุดออกมาก็ม้วนมันต่อไปเรื่อยๆ ทำซ้ำจนมันหลุดออกมาจากแนวปะการังทั้งแผง แล้วค่อยตัดแบ่งออกจากผืนใหญ่อีกที

ตัดและม้วนอวนไปพร้อมๆ กัน

ม้วนไล่เก็บปลายที่หลวมๆ เข้าด้วยกัน แล้วตัดเฉพาะจุดที่ตึงติดกับปะการัง

ม้วนแล้วผูกด้วยเชือกฟางก่อนจะตัดเฉพาะจุดที่ติดกับปะการัง เป็นอีกวิธีการที่ทำให้เก็บอวนที่นี่ได้เร็วขึ้น

ผูกด้วยเชือกฟางเป็นระยะๆ ทำให้เก็บกู้ได้สะดวกรวดเร็วขึ้น

เราทำงานกันไปเรื่อยๆ จนกระทั่งเสียงเตือนอากาศเหลือ 50 bar ดังไล่มาจากหลายๆ คนรอบตัว คนที่ยังมีอากาศเหลือก็ทำงานต่อ คนที่หมดแล้วก็กลับขึ้นเรือไปก่อน เราอยู่กันจน 90 นาที และไม่เหลือใครรอบๆ ตัว แล้วก็กลับขึ้นเรือมา

มีนักดำน้ำมาแอบสารภาพกับเราว่าเค้าเคยคิดว่าการไปดำน้ำตัดอวนคือการทำดีที่ได้ความสนุกไปด้วย ไม่ได้มีอะไรมากมาย แถมส่วนใหญ่ทริปแบบนี้ค่าใช้จ่ายจะเป็นหารยาวเลยทำให้ราคาถูกเป็นพิเศษ เลยทำให้ใครๆ ก็อยากมาช่วยทำ แต่การจะออกมาช่วยตัดอวนนอกจากจิตใจที่ดีแล้ว อยากจะฝากให้ช่วยคิดให้ละเอียดก่อนตกลงใจ ว่าเราพร้อมมั้ยสำหรับการทำงานนี้ เรามีสกิลพอมั้ย เราทำอะไรได้แค่ไหน อย่าหลอกตัวเองว่าเราเก่งเพราะนั่นคือสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุได้ง่ายที่สุด

เศษซากเน่าเปื่อยของปลาใบขนุนที่ติดอยู่บนซากอวนจับปลา

เศษซากเน่าเปื่อยของปลาใบขนุนที่ติดอยู่บนซากอวนจับปลา

นักดำน้ำตัดปูที่ยังมีชีวิตอยู่ออกมาจากซากอวนจับปลาและปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ

นักดำน้ำตัดปูที่ยังมีชีวิตอยู่ออกมาจากซากอวนจับปลาและปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ

ขอขอบคุณทุกคนที่มีส่วนร่วมในการทำงานครั้งนี้ค่ะ ตั้งแต่คนที่ถ่ายภาพอวนที่มาติดตั้งแต่วันแรกไปจนถึงทุกคนที่ออกเรือลงแรงไปตัดเก็บเท่าที่ทำได้ หลายระลอก ขอบคุณทีมงานเรือที่ไม่ได้ลงน้ำไปตัดแต่ก็มีความสำคัญในการทำงานไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าหน่วยตัด และขอบคุณทุกเสียงของนักดำน้ำที่ช่วยกระจายข่าวในการเรียกหาอาสาสมัคร

เหล่าอาสาสมัครตัดเอาสิ่งมีชีวิตที่ติดอยู่กับซากอวนจับปลาออกมาใส่ถังน้ำทะเลก่อนจะนำไปปล่อยกลับคืนสู่ธรรมชาติ

สิ่งมีชีวิตที่ติดอวนขึ้นมาเช่นปะการัง และปู ก็มีทีมเก็บกู้บนเรือ ตัดเลาะแยกออกมาใส่ถังน้ำทะเลก่อนจะนำไปปล่อยกลับคืนสู่ธรรมชาติ

จบวันกลับขึ้นฝั่งกับอวนผืนใหญ่ที่เก็บกลับมาได้

จบวันกลับขึ้นฝั่งกับอวนผืนใหญ่ที่เก็บกลับมาได้

พบกันใหม่ครั้งหน้า เมื่อทะเลต้องการ ^^

ปล. ณ วันที่ 12 พย. อวนผืนใหญ่ที่สันฉลาม ถูกตัดเก็บไปเกือบหมดแล้ว เหลือเก็บเนี้ยบที่ติดตามปะการัง และผืนไม่ใหญ่ซักเท่าไหร่ที่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของกองหิน

กองหินสันฉลามที่ไม่มีซากอวนจับปลาดูสบายตา สบายใจ :)

กองหินสันฉลามที่ไม่มีซากอวนจับปลาดูสบายตา สบายใจ 🙂

About the Author

มีนchief admin ของดิจิทะเลคนนี้ เรียนมาทางด้านการออกแบบโดยตรง แต่ใช้ชีวิตผูกพันและเกี่ยวข้องกับโลกใต้น้ำอยู่ตลอด ไม่ว่าจะเป็นไกด์และสอนดำน้ำที่ภูเก็ต ทำหนังสือแผนที่ใต้น้ำและนิตยสารดำน้ำหัวภาษาอังกฤษระดับเอเชีย จนถึงล่าสุดสารคดีชุดที่นำเสนอเรื่องราวของโลกใต้น้ำทางช่องไทยPBS

View all posts by มีน

Share this:

1 Comment

  1. Yanyong
    Yanyong1 year ago

    ขอบคุณ.จิตอาสาทุกท่าน ที่สละเวลาและกำลังทรัพย์ พิทักษ์ทะเล P’เบาหวิว SPA